Bij het schrijven van een fantasy boek begint alles met het kiezen van het juiste vertelperspectief. Dit bepaalt hoe de lezer jouw wereld ervaart.
Even in het kort. Waar hebben we het ook alweer over?
Ik-perspectief ~ dicht bij je hoofdpersoon
Kies je voor een ik-perspectief dan leest de lezer alleen over de waarnemingen en opvattingen van het ik-personage. De camera switcht niet van schouder. Er ontstaat vaak tussen de lezer en het hoofdpersonage een innige band, omdat het zich rechtstreeks tot de lezer richt. De lezer leest via de bril van het personage het verhaal. Een nadeel is dat de lezer niets leest over de persoonlijke ontwikkeling en avonturen van de andere personages zelf. Alles wordt ervaren door één en hetzelfde perspectief.
Hij/hen/zij perspectief (personal) ~ het verhaal door één personage
Het verhaal wordt verteld vanuit een hen/zij/hij-personage. Ook in deze variant leest de lezer het verhaal vanuit één en hetzelfde personage. De opvattingen, waarnemingen, gedrag, mening volgen we slechts die ene persoon. In een scène weet die personage dus niet hoe de ander denkt en zich voelt. Je kunt niet ineens die camera verplaatsen. Dan wordt het onoverzichtelijk voor de lezer. Wie is er nu aan de beurt?
De alwetende verteller ~ overzicht boven het verhaal
Dit vertelperspectief is er een verteller die vertelt. Er is veel minder “laten zien” en meer “vertellen”. De schrijfstijl is vertellend. Dat wil zeggen: de verteller vertelt wat er gebeurt, legt uit wat personages denken of voelen, en geeft soms zelfs commentaar op de gebeurtenissen of hun betekenis. De schrijver hangt in een helikopter boven het verhaal en schotelt je het verhaal voor. Deze manier van schrijven kwam vroeger meer voor dan nu.
Hoe kies je het juiste vertelperspectief voor jouw verhaal?
Wat is nu juist?
Het perspectief kies je niet alleen vanuit regels of techniek. De technische keuzes helpen je verhaal vorm te geven, maar de sleutel ligt altijd bij jou als schrijver. Jouw stem, jouw blik op de wereld en jouw verhalenverteller-zijn bepalen hoe de lezer jouw wereld ervaart.
Veel fantasyschrijvers willen weten welk perspectief “juist” is. Juist beslissen is slim, maar elk verhaal heeft een perspectief dat past bij wie jij bent. Daarvoor zijn allerlei overwegingen die ik hier niet ga uitleggen, want het belangrijkste antwoord zit in jou.
Straks verschijnt mijn werkboek Creatief Schrijven voor de fantasyschrijver, waarin je de theorie volledig vindt. Verkrijgbaar vanaf na de zomer 2026.
Waar het omdraait
Waar sta jij als verhalenverteller?
Beantwoord deze vragen maar eens:
- Wie ben jij?
- Wat is jouw verhaal?
- Wanneer begin je met schrijven?
- Waar schrijf jij?
- Waarom schrijf jij?
- Hoe schrijf jij?
Jij hebt de pen in handen. Jij kiest de lens waardoor de lezer jouw wereld ziet. Hoe beter jij weet wie jij bent en hoe jij schrijft, des te bewuster en krachtiger kies je je vertelperspectief.
Het vertelperspectief is de spiegel van jouw schrijversziel. In jouw ziel wonen jouw personages. Daar, op die plek, maak jij jouw droom waar.
Wil je eens een voorbeeld fantasyverhaal in ik-perspectief lezen?
Let op: dit fantasy verhaal bevat volwassen thema’s en seksuele spanning. Geschikt voor lezers van 18 jaar en ouder.