Het schrijven van een synopsis is makkelijker als je weet hoe. De fantasywereld is soms ingewikkeld met een hoofdverhaallijn en de aftakkingen naar zijpaden. Een redacteur wil simpelweg de hoofdlijn kunnen volgen met de start van een introductie, spanningsboog, plottwists, climax en een ontknoping.
In mijn werkboek lees je over de 5 W-vragen en de Hoe-vraag van de Fundamenten-check. Deze vragen geven antwoord op het fundament van het fantasyverhaal. Voordat je begint aan het schrijven van de synopsis, geef je eerst antwoord op deze vragen. Dan pas schrijf je de synopsis. Laten we dit stap voor stap bekijken aan de hand van een concreet voorbeeld.
De Fundamenten-check: De droge feiten
Dit zijn de antwoorden op de basiselementen van ons voorbeeldverhaal:
- Wie is de hoofdpersoon? De 28-jarige archeoloog Elena. Ze worstelt met de academische druk en wilt niets liever dan de nalatenschap van haar vermiste vader zuiveren. Hij stond jaren als magnicus aan het hoofd van de universiteit voor magische wetenschap in Marendor, maar is door het Bestuur ontslagen wegens vermeende verduistering van magische artefacten. De Wachters bewaken nu de musea; niemand komt zonder toestemming van Cantilla binnen. Cantilla is het hoofd van het Bestuur én Elena’s moeder, met wie zij een zeer moeizame relatie heeft.
- Wat is het probleem (het conflict)? Elena wil de reputatie van haar vader redden. Ze bezoekt haar moeder Cantilla, die haar uitlacht en beweert dat haar vader helemaal niet de erudiete man is die Elena denkt. Elena verlaat woedend de universiteit en gaat die avond naar haar vader om het verhaal te controleren. Diezelfde avond wordt haar vader door een onbekende vermoord. Zodra Elena aan de andere kant van de stad hoort dat hij niet meer leeft, start ze een onafhankelijk onderzoek samen met studente Saol.
- Waar speelt het zich af? In de magische stad Marendor, rondom de universiteit en diep in de catacomben van de stad.
- Wanneer speelt het zich af? In een tijd dat Marendor wordt overspoeld door diverse magische wezens die op zoek zijn naar nieuwe vormen van magie. Hier ontmoeten Elena en Saol de duistere jonge man Julian. Saol twijfelt of hij te vertrouwen is, maar Elena valt als een blok voor zijn charmes.
- Waarom? Elena wil per se haar vaders reputatie wreken en de moord oplossen. Daarnaast wil ze haar kille moeder bewijzen dat ze de nalatenschap van haar vader wél kan eren.
- De kanteling: Het verhaal kantelt zodra ze de catacomben onder de universiteit binnenstappen. Er is geknoeid met de tijdlijn.
Van Fundament naar Synopsis: De 3-akte structuur
1. De Inleiding (De status quo en de vonk)
(De wie, waarom en wat-antwoorden)
Het Voorbeeld: Wanneer de geschorste magnicus van Marendor door een onbekende in zijn slaap wordt vermoord, start zijn 28-jarige dochter Elena een koortsachtig onderzoek. Ze wil niet alleen de moordenaar vinden, maar ook de nalatenschap van haar vader beschermen tegen haar kille moeder, Cantilla, het hoofd van het universiteitsbestuur. Samen met studente Saol infiltreert Elena de zwaar bewaakte catacomben onder de stad. Haar leven kantelt volledig wanneer ze ontdekt dat er in de diepte illegaal is geknoeid met de tijdlijn van Marendor. Opgejaagd door de Wachters van haar eigen moeder, moet Elena de geheimen van de catacomben ontrafelen om de moordenaar te stoppen en te bewijzen dat haar vader onschuldig was (Centraal conflict).
2. Het Middenstuk (De escalatie en de diepe put)
(Chronologische volgorde van de actie-reactieketen)
Het Voorbeeld: In de duistere gangen sluiten Elena en Saol zich aan bij Julian, een mysterieuze jonge man die zeldzame magie beheerst. Ondanks de waarschuwingen van Saol, valt Elena voor Julians charmes en accepteert zijn hulp om het tijd-artefact te bereiken. De weerstand escaleert wanneer magische wezens de catacomben bestormen die Cantilla de jacht op haar eigen dochter intensiveert. Dan klapt de val dicht: Julian blijkt een spion te zijn. Hij verraadt Elena en Saol aan Cantilla in ruil voor de veiligheid van zijn familie. Cantilla confronteert haar dochter, neemt het artefact in beslag en onthult ijskoud dat zíj de opdrachtgever was voor de moord op Elena’s vader. Saol weet in de chaos net op tijd te ontkomen, maar Elena wordt achtergelaten in een instortende, magisch verzegelde kerker (De diepe put).
3. Het Slot (De climax en de landing)
(De transformatie en de thematische landing)
Het Voorbeeld: In het absolute duister overwint Elena haar blinde drang naar moederlijke goedkeuring; haar veerkracht ontwaakt. Ze gebruikt haar archeologische kennis om de magische zegels van de kerker te breken en ontsnapt. Ondertussen heeft Saol de bovenwereld bereikt; met haar scherpe intuïtie verzamelt zij het ultieme bewijs en ontmaskert Julian live voor de universiteitsraad als de spion van het corrupte Bestuur (De ontsnapping/ontmaskering). Elena voegt zich bij haar en samen confronteren ze Cantilla in de centrale tijdkamer, net op het moment dat Cantilla de tijdlijn definitief wil herschrijven. In een zinderende climax vernietigt Elena het artefact. De tijdlijn herstelt zich permanent, waardoor de misdaden van Cantilla en het verraad van Julian aan de hele stad worden geopenbaard. Cantilla wordt afgezet en Julian wordt verbannen. Elena en Saol keren terug naar de bovenwereld: Elena heeft de naam van haar vader gezuiverd en stapt definitief uit de schaduw van haar familie, klaar om samen met Saol de universiteit van Marendor op een rechtvaardige manier op te bouwen (De nieuwe status quo).
Let op: Dit voorbeeld is geschreven vanuit één perspectief om de structuur helder te laten zien. Heb je een meervoudig perspectief of een complexere structuur? Dan blijft de basis (de vonk, de put, de landing) hetzelfde, maar verdeel je de acties over de belangrijkste verhaallijnen.
Schrijfadvies voor de praktijk
Schrijf aan de hand van mijn Slijperij-methode. Begin voluit in 900 woorden, schrap naar de 700 – 500 woorden en gebruik de feitenlijst en de Fundamenten-check. Misschien kom je uit op 650 woorden of precies die 500 woorden. Dat is oké. Het gaat niet om het aantal woorden, het gaat om het antwoord op deze vraag:
Kan de redacteur jouw synopsis beoordelen op consistentie, start & ontwikkeling en verhaalstructuur?
Tot slot
Een synopsis schrijven is topsport voor auteurs. Als het je lukt om die magische wereld terug te brengen tot deze strakke blauwdruk, dan bewijs je dat je de absolute controle hebt over je eigen plot.
Dit betekent dus dat jij jouw verhaal goed moet begrijpen in plotstructuur, wereldopbouw en personages. Er mag geen plotgat overblijven waarover een redacteur twijfelt. Alle vragen moeten zijn beantwoord.