Kort antwoord op een lange vraag:
Herschrijven is noodzakelijk als:
- Het plot en de structuur rammelt
- De wereldopbouw te uitgebreid is
- De personages te vlak zijn
- De informatie te veel is gedumpt
Dit gaat over techniek: een dialoog die stroef loopt, een locatiebeschrijving die verwarrend is, zes in plaats van één magisch object, of een innerlijke monoloog die meer opsomming dan reflectie van het personage is. Herschrijven is essentieel om helderheid en consistentie te creëren in plot, personages en tijdsverloop. Je werkt inhoudelijk, verbindt verhaallijnen en zorgt dat losse elementen in elkaar grijpen.
Kortom: fijn slijpen, schrappen, herschrijven.
Schrijfstijl kan je leren, maar je bent het ook zelf
Herschrijven doe je ook om de schrijfstijl te verbeteren. We concentreren ons vaak op de wereldopbouw en personages, maar die leven pas als ze ademen. Ademen laat je zien door verbindingszinnen tussen scènes te schrijven. Dan schrijf je een verháál en geen script voor een TV-serie.
Jouw schrijfstijl komt tot uiting in:
- Zinsritme
- Zinsopbouw
- Woordkeuze
- Woordenschat
- Bijzinnen
- Afwisseling van lange en korte zinnen
- Zinswendingen
- Gebruik van beeldspraak en stijlfiguren
- De toon, ritme en tempo van dialogen
Creatief schrijven begint niet bij een leuk verhaaltje. Schrijven begint bij begrijpen. Als je wilt leren schrijven, moet je blijven lezen. Niet scannend lezen, maar begrijpend lezen.
Begrijpend lezen heeft te maken met:
- Wat is het thema van het verhaal?
- Vertel eens: waar gaat het over?
- Wie zijn de belangrijkste personages?
- Wat kun je zeggen over de verhaalstructuur?
- Zie je een verband tussen de titel en het verhaal?
Als je een antwoord kunt geven op dit soort vragen, dan ben je halverwege jouw schrijverschap. Begrijpend lezen is meer dan snappen wat er staat. Het is verbanden leggen. Interpreteren. Reflecteren. Het is de ruggengraat van jouw schrijverschap.
Zonder tekstbegrip rammelen je verhalen. Geen kop. Geen staart. Geen geloofwaardige personages. Elke keer dat jij begrijpt hoe een ander schrijft, leer jij inzien over wat jij schrijft.
Daarom: blijf lezen, ontleed verhalen, doorgrond ze. Jij bent jouw schrijfstijl en de schrijfstijl is jou. Hier is dus geen goed of fout in. Wil je leren schrijven en jouw schrijfstijl leren ontwikkelen, dan is het belangrijk dat je investeert in je taalvaardigheid, -beheersing en -behandeling. Met woorden druk je jezelf uit en taal is hierin het gereedschap waarmee jij jouw lezer het boek insleurt.
Blijven sleutelen is werken aan vakmanschap
Het voelt als blijven sleutelen, omdat je soms de woorden niet hebt om die ene scène scherper neer te zetten. Dat is niet erg, want je bent lerende. Door te oefenen met taal ontwikkel jij jouw taalvaardigheid. Je bouwt steen voor steen aan die wereldopbouw, en je geeft de personages hun hart en lijf. Dat is creatief schrijven van een fantasyverhaal.
Wanneer mag je dan stoppen met herschrijven?
Als je emotioneel klaar bent. Het schrijfproces is er een van starten, doorzetten en afronden. Niet alleen aan het plot, maar zeker ook aan jezelf. Jij groeit met je verhaal mee en ergens op een bepaald moment besef je intuïtief dat het goed genoeg is. De navelstreng tussen jou en jouw boek wordt losser. Er gaat minder voeding doorheen, omdat je niets meer wezenlijk kunt veranderen. Het manuscript is klaar. Af.
Goed genoeg volgens jouw standaarden. Ook als je het moeilijk vindt om die punt te zetten. Stop met redigeren, want je kunt een tekst ook dood redigeren. Dan verliest elk woord zijn waarde.
Perfectioneren van teksten zorgt voor woordblindheid. Elke zin lees je meer dan een keer. Je ziet geen echte fouten meer, omdat je simpelweg weet wat in elk hoofdstuk gebeurt. Het enige wat je doet, is jezelf pijnigen met de angst het fout te doen. Maar je doet het niet fout, want je leert.
Bij leren hoort dat je fouten maakt. Op dat moment mag je slim zijn en je angst erkennen, zonder dat het je tegenhoudt. Met mijn schrijfcoaching help ik je op weg, terwijl jij altijd de regie houdt over jouw fantasy manuscript. Samen werken we aan schrijfstijl en techniek: we bouwen op en breken niets af. Ja, soms moet je je darlings killen of hoofdstukken laten verdwijnen omdat ze te lang zijn. Ik raad aan en denk mee en jij beslist uiteindelijk zelf wat je met mijn feedback wilt doen. Alles gebeurt met één doel: een beter en meeslepend fantasyboek schrijven.
Klaar voor de volgende stap?
Ik ben er klaar voor! Jij ook?
Blijven sleutelen is belangrijk, maar weten wanneer loslaten juist nodig is, is net zo waardevol. Jij hebt alle tools en kennis om je verhaal te laten schitteren. Nu is het tijd om je woorden vrij te laten ademen.
Jij bent er klaar voor. Jij en je verhaal.
Wil je weten hoe je merkt dat een fantasyboek écht af is en hoe je voelt dat je manuscript de finish bereikt? Lees dan ook mijn blog Wanneer is een fantasyboek klaar? voor praktische tips en een checklist om dat gevoel te herkennen.