Schrijfblokkades ontstaan meestal na een langere pauze. Door andere verplichtingen heb je geen tijd gehad om te schrijven. Je bent, bijna letterlijk, uit je verhaal gestapt. De verbinding met je fantasywereld is verbroken. Het kost tijd om daar weer in te komen.
Als dat niet meteen gebeurt, neemt je hoofd het over van de creatie. Zodra je achter je toetsenbord zit, gebeurt er niets. Of erger nog: je staart naar je tekst en denkt dit klopt niet, zonder precies te weten waarom. De creatie blokkeert.
In dit blog heb ik het over waarom schrijfblokkades bij fantasy zo vaak voorkomen, en hoe je ze praktisch kunt doorbreken. Geen zweverige tips, maar concrete handvatten.
Wat is een schrijfblokkade eigenlijk?
Een schrijfblokkade betekent zelden dat je geen ideeën hebt. Zeker niet bij fantasy.
Meestal betekent het dat:
- je te veel weet
- je twijfelt aan je wereld
- of je de lat zo hoog legt dat schrijven onmogelijk wordt
Fantasy vraagt veel van een schrijver: wereldopbouw, magie, rassen, geschiedenis en logica. Precies dáár ontstaan blokkades. Je laat je leiden door de gedachte: is het wel geloofwaardig wat ik schrijf? Zodra je gaat denken en twijfelen, slaat de creatie dood.
Je schrijft niet omdat je het schrijversvirus kwijt bent, maar omdat het denken de overhand heeft gekregen.
Vier veelvoorkomende fantasy-schrijfblokkades
1. De wereldopbouw-blokkade bij fantasy
“Ik kan niet verder, want mijn wereld is nog niet af.”
Je wilt verder schrijven, maar denkt:
- Hoe zit het hier met magie?
- Wat zijn de regels van dit volk?
- Mag dit eigenlijk wel in mijn wereld?
Voor je het weet ben je niet meer aan het schrijven, maar aan het uitstellen. Je blijft verzinnen en aanvullen, alsof de wereld eerst af moet zijn. Niets voelt goed genoeg.
De waarheid is dat geen enkele fantasywereld ooit af is voordat het verhaal af is. Pas wanneer jij “einde” schrijft op de laatste pagina, is de wereldopbouw rond.
Praktische schrijftip
Zie wereldopbouw als iets dat meegroeit met het verhaal, niet als iets dat vooraf perfect moet zijn. De wereld ontstaat en verdiept zich tijdens het schrijven. Je personages bewegen zich erin en maken er deel van uit. Twijfel je? Schrijf door. Maak een korte aantekening in de kantlijn en ga verder.
2. De perfectie-blokkade bij fantasy schrijven
“Dit is niet goed genoeg.”
Fantasy wordt vaak vergeleken met gevestigde namen in het genre. Die vergelijking maak je niet bewust; ze ontstaat vanuit de wens om het goed te doen. De gedachte dit haalt het nooit zit al in je hoofd voordat je een zin hebt geschreven.
Hier zit de valkuil: je vergelijkt jouw eerste versie met hun gepolijste eindresultaat. Jouw boek is nog niet af en verdient de ruimte om zich te ontwikkelen.
Schrijfblokkades ontstaan in de fase van herschrijven en twijfelen. Je vraagt misschien om commentaar aan een schrijfmaatje. Ongewild en onbewust kan het dan verkeerd bij jou vallen. Op dat moment lukt het niet om het persoonlijke van de inhoud te scheiden.
In mijn blog over omgaan met kritiek ga ik daar verder op in.
Praktische schrijftips
- Sta jezelf toe fouten te maken, zeker in het begin van het schrijfproces. Ook bij hen was de eerste versie rommelig.
- Spreek met jezelf af: deze scène mag rommelig zijn, zolang hij bestaat.
3. De logica-blokkade in fantasy
“Dit klopt niet… maar ik weet niet wat.”
Fantasy neemt de lezer mee naar een wereld die niet bestaat. Weg uit de werkelijkheid van vandaag. Maar om dat gevoel van levendige realiteit te creëren, heeft jouw wereld logische ankerpunten nodig. Die interne logica helpt de lezer begrijpen hoe jouw wereld werkt.
Om te ontdekken hoe jouw fictieve wereld werkt, heb je logica nodig. Juist als je niet weet wat er niet klopt, ontstaat frustratie. Onder die frustratie zit vaak ongeduld en de wens om het perfect
te doen. Acceptatie dat je het even niet weet, opent de deur naar creëren én logisch nadenken.
Je voelt dat iets wringt:
- een macht is te sterk
- een oplossing te makkelijk
- een personage handelt tegen zijn aard in
Meestal is dat het signaal om even niet te schrijven, maar logisch na te denken.
Praktische schrijftip
Ga terug naar oorzaak en gevolg binnen jouw wereld. Fantasy zonder consequenties voelt leeg. Fantasy mét consequenties voelt geloofwaardig. Elke handeling heeft impact. Als iets te makkelijk gaat, voeg dan een prijs toe.
Stel jezelf deze vragen:
- Waarom kan dit personage dit doen?
- Wat kost het hem, haar of hen?
- Wat zijn de gevolgen als hij, zij of hen niets doet?
- Wat gebeurt er als personages zich niet aan de regels houden?
4. De “ik ben het verhaal kwijt”-blokkade
“Ik weet niet meer waar dit heen moet.”
Je begon met een idee, een sfeer of een conflict, maar halverwege voelt het schrijven stuurloos.
Dit gebeurt vaak, omdat de fantasywereld te uitgebreid is geworden en het plot complex. Zonder dat je het altijd merkt, zijn er te veel personages bij gekomen. Het wordt druk en niet alle informatie is op dat moment nodig.
Praktische schrijftip
Ga terug naar de kernvraag van je verhaal. Stel jezelf de vijf W-vragen en de hoe-vraag. Kun je het antwoord in een paar zinnen formuleren, of heb je er pagina’s voor nodig?
Soms helpt het om een schrijfmaatje je manuscript te laten lezen. Die kan vaak precies aanwijzen waar het plot ingewikkeld wordt en wat juist goed werkt.
De hoofdvraag is:
waar gaat dit verhaal écht over?
Bijvoorbeeld:
- macht versus verantwoordelijkheid
- vrijheid versus veiligheid
- menselijkheid versus onsterfelijkheid
Tot slot: schrijfblokkades zijn geen vijand
Schrijfblokkades betekenen niet dat je geen fantasy schrijver bent. Ze betekenen vaak dat je dieper nadenkt over je verhaal. Zeker bij fantasy, waar je werelden en personages bouwt.
Dat kost tijd, twijfel en soms stilstand. Elke herschrijfronde maakt het manuscript sterker.