Zolang je je bewust bent dat je vastloopt, kan er iets aan gedaan worden. Je hebt dan de kans om voor jezelf na te gaan waar je mist in gaat.
- Is het een gebrek aan tijd?
- Voel je geen connectie meer met de fantasywereld?
- Heb je opmerkingen gekregen? Slaat de twijfel toe?
Het “de mist in gaan” met fantasy schrijven… geen fout. Het kan gewoon gebeuren. Vastlopen met schrijven is iets dat erbij hoort. Een moment van reflectie kan zinvol zijn. Daarna schrijf je weer aan het fantasymanuscript.
Hieronder 10 typische vastlopers voor de fantasyschrijver, gecategoriseerd op thema:
Thema 1: Vastlopen door plot en flow
1. Middenstuk-blokkade
De eerste hoofdstukken gaan soepel, maar in het middenstuk is het ritme eruit. Het verhaal kent geen vervolg meer. De fantasie lijkt op te houden, de spanning neemt af en het verhaal voelt traag. De richting waarin het plot zich ontwikkelt, is onduidelijk.
Je vraagt je af: “Is dit een origineel en geloofwaardig verhaal?” Maar je vindt hier geen bevredigend antwoord op, wat onzekerheid bij jezelf veroorzaakt.
2. Te veel zijpaden
Ideeën of subplotjes stapelen zich op, waardoor het verhaal verzandt in keuzes. Bijpersonages gaan vaak een zijpad op; als het subplot bijdraagt aan het hoofdplot of een hint is naar een plottwist, dan is dat prima.
Heeft het subplot geen functie? Moet het worden geschrapt? Je verliest overzicht en raakt overweldigd door ideeën en het complexe plot. Het schrijven hapert, omdat je de richting kwijt bent, en niet inziet welke potentiële mogelijkheden het plot heeft.
3. Structuur versus flow
Worsteling tussen spontaniteit en overzicht: schrijf je intuïtief, of volg je het plotschema? Dit is vaak een bron van frustratie. Jij hebt je eigen stijl en dan lees je op de socials dat “plotten toch echt wel een noodzaak is”. Goedbedoelde adviezen zetten eerder de twijfel aan dan het vertrouwen.
Je zoekt een eigen ritme in het schrijfproces. Online advies levert geen concreet advies op. De zoektocht kost tijd en energie, waardoor effectieve schrijftijd verloren gaat. Het manuscript blijft liggen.
Thema 2: Vastlopen door personages
1. Personages die “uit de pas lopen”
Personages doen plotseling iets onverwachts dat niet in het plot past. Dit gebeurt vaak spontaan tijdens het schrijven, zonder dat er duidelijke keuzes daarna worden gemaakt. Vaak is de functie van de handeling nog niet ingebed, en moet die eerst worden aangehaakt aan de verhaallijn.
Je twijfelt: moet je volgen of corrigeren? Je wilt niet te snel schrappen, omdat het idee in een actiescène spontaan is ontstaan. “Het idee zo leuk!” Om rust te creëren in de chaos kan het beter zijn om de tijd te nemen de scène te herlezen.
Is de handeling van het personage cruciaal voor diens ontwikkeling? Zo ja, dan kan herschrijven een noodzaak zijn omdat het groeiproces van het personage dan vanaf de start correct beschreven is. Het kan rust geven in je hoofd. Je kunt het loslaten en verder schrijven.
Zo nee, dan is het de overweging waard om slechts te markeren in de tekst.
Voor de plotters: aanvullen in het plotschema. Je herschrijft op onderdelen nadat het manuscript volledig is geschreven.
2. Emotionele connectie kwijt
Je merkt dat je niet meer in contact bent met de personages. Het verhaal voelt mechanisch of saai. De personages staan te ver van je af. Het nodigt niet uit tot (her)schrijven.
Het plezier in het schrijven verdwijnt langzaam naar de achtergrond. Het schrijven heeft op een bepaald moment geen prioriteit meer.
Dit gebeurt vaak na een langere schrijfstop. Je bent uit het verhaal gestapt. Opnieuw kennismaken met de wereld en personages voelt als druk en noodzaak. Vaak leidt dit tot herschrijven en extra plotten, waardoor de voortgang van het manuscript vertraging oploopt.
Thema 3: Vastlopen door details en perfectionisme
1. Wereldopbouw-overload
Er zijn te veel regels voor het magiesysteem, een complexe politieke structuur en te veel magische objecten. Ook hebben sommige personages een onduidelijke functie in de wereldopbouw. Introducties van personages volgen elkaar snel op; het contrast tussen hen is onduidelijk. Hierdoor wordt het lastig keuzes te maken in scènes.
“Wat wil ik precies duidelijk maken?”
“Wat is de kern van het verhaal?”
Je voelt je gevangen in jouw eigen creatie. Alles lijkt geschrapt te moeten worden, of je redigeert voortdurend teksten. In je hoofd loopt het over: waar moet je als eerste aandacht aan besteden?
2. Plotgaten
Onlogische wendingen, losse eindjes of tegenstrijdigheden in het verhaal kunnen ontstaan tijdens het creatieproces en het schrijven blokkeren.
Je wilt dat alle feiten kloppen. Het geeft onrust als het plot in tijd en plaats niet in orde is. Je wilt deze plotgaten eerst herstellen alvorens verder te schrijven. Soms is dat nuttig, bijvoorbeeld om de plotontwikkeling overzichtelijk te houden. Soms kan een eenvoudige markering in de tekst al helpen.
3. Onrealistische tijdlijnen
Magie, tijdreizen, onsterfelijkheid of gebeurtenissen kloppen niet met de interne logica van de wereldopbouw. Vaak is er in de ontwerpfase veel aandacht besteed aan details. Deze zijn voor jou heel logisch, maar voor de lezer onbegrijpelijk geworden. Je blokkeert op dit soort details en dumpt uiteindelijk te veel informatie in het verhaal.
4. Over analyseren van scènes
Te veel uitleg, te veel nadenken over waarom iets gebeurt. Je wilt voldoen aan de norm van originaliteit en geloofwaardigheid. Wanneer de controle over het verhaal de overhand krijgt, verdwijnt het flow-moment. Ook hier vind je geen inspiratie meer en verlies je de focus.
Thema 4: Vastlopen door twijfel en onzekerheid
Wanneer vastlopen op plot en personages optreedt, kan twijfel en onzekerheid toeslaan. Negatieve gedachten halen je onderuit en het zelfvertrouwen in de schrijfvaardigheid neemt af.
“Is dit te cliché?”
“Schrijf ik wel goed genoeg?”
“Zit iemand wel op mijn verhaal te wachten?”
Misschien streef je naar 100% perfectie en speur je naar de kleinste foutjes. Alles moet in één keer goed zijn en met minder neem je geen genoegen. De reacties van de buitenwereld zijn belangrijk voor je: je wilt het goed doen. Deze emotionele blokkade kan het schrijfplezier verminderen en zelfs leiden tot writer’s block.
Schrijftip: leg de prestatiemeetlat niet te hoog. Schrijven is voor veel fantasyschrijvers een hobby. Tijdens het schrijven mag je fouten maken. Hier leer je van en krijg je inzicht dat je verder brengt in jouw auteurschap.
Herken jij er een paar?
Mocht je nu eens willen sparren, dan sta ik voor je klaar. Je kunt een berichtje sturen voor de 5-strippenkaart. In 5 sparringssessies gaan we aan de slag met jouw manuscript. Meestal duren deze gesprekken een uurtje. Met concreet advies en een luisterend oor help ik je graag op weg.